ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಜ್ಞಾನತ್ಮಕ ವಿಕಾಸದ ಹಂತಗಳು, ಭಾಗ 6

        ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಜ್ಞಾನತ್ಮಕ ವಿಕಾಸದ ಹಂತಗಳು 

                                    ಪಿಯಾಜೆ 

ಪರಿಚಯ

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವಿಸ್ ದೇಶದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜೀನ್ ಪಿಯಾಜೆ (Jean Piaget) ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮಕ್ಕಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಮಕ್ಕಳ ಆಲೋಚನೆ, ಗ್ರಹಿಕೆ, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪಿಯಾಜೆ ವಿವರಿಸಿದರು.

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಮಗು ದೊಡ್ಡವರಂತಿಲ್ಲ; ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಗು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಅದರ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಿಯಾಜೆ 1896ರ ಆಗಸ್ಟ್ 9ರಂದು ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1980ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನವಿಡೀ ಅವರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಯಾಜೆ ಪ್ರಮುಖರು.

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸದ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು

ಸಂವೇದನಾ–ಚಾಲನಾ ಹಂತ (Sensory Motor Stage)

ಕಾರ್ಯಪೂರ್ವ ಹಂತ (Pre Operational Stage)

ಮೂರ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಂತ (Concrete Operational Stage)

ಔಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಂತ (Formal Operational Stage)

ಸ್ಕೀಮ್ (Schema) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಮಗು ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಕೀಮ್ (Schema) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಕೀಮ್ ಎಂದರೆ:

ಮಗುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮಾದರಿ.

ಉದಾಹರಣೆ

ಮಗುವಿನ ಮುಂದೆ ಒಂದು ವಸ್ತು ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು. ಇದನ್ನು Object Permanence ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

1. ಸಂವೇದನಾ–ಚಾಲನಾ ಹಂತ (Sensory Motor Stage)

ವಯಸ್ಸು: ಜನನದಿಂದ 2 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಗು ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು (ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಸ್ಪರ್ಶ) ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ವಸ್ತುಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರ ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭ

• ಕಣ್ಣು–ಕೈ ಸಂಯೋಜನೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

• ವಸ್ತು ಶಾಶ್ವತತೆ (Object Permanence) ಅರಿವು

• ತನ್ನ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಅರಿವು

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಗು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

2. ಕಾರ್ಯಪೂರ್ವ ಹಂತ (Pre Operational Stage)

ವಯಸ್ಸು: 2 ರಿಂದ 7 ವರ್ಷ

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಭಾಷಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

• ಕಲ್ಪನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ

• ಪದಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಅರಿವು

• ಅಹಂಕೇಂದ್ರಿತ ಚಿಂತನೆ (Egocentrism)

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಗು ಜಗತ್ತು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ

ಮಗು ತಂದೆ–ತಾಯಿ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡಿ ಮಾತನಾಡಲು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

3. ಮೂರ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಂತ (Concrete Operational Stage)

ವಯಸ್ಸು: 7 ರಿಂದ 11 ವರ್ಷ

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ತೂಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅರಿವು

• ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ

• ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ

• ಜ್ಞಾಪಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳ

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಗುಣಾಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾಗಾಕಾರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

4. ಔಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಂತ (Formal Operational Stage)

ವಯಸ್ಸು: 11 ವರ್ಷದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಲೋಚನೆ ಹೆಚ್ಚು ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆ

• ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ

• ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆ

• ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

1. ಮನೋಗತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (Assimilation)

ಇರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದನ್ನು Assimilation ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

2. ಸ್ಥಳವಕಾಶ ನೀಡುವಿಕೆ (Accommodation)

ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು Accommodation ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ತತ್ವಗಳು

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

• ಸಂಘಟನೆ (Organization)

• ಸ್ವೀಕರಿಸುವಿಕೆ (Adaptation)

• ಮನೋಗತ (Assimilation)

• ಸ್ಥಳವಕಾಶ (Accommodation)

• ಕ್ರಿಯೆ (Operation)

• ಸಮಾಂತರತೆ (Equilibrium)

• ಗ್ರಹಿಕೆ (Comprehension)

• ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ (Decentralization)

ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸದ ಮಹತ್ವ

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ತತ್ವಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವ

• ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಾಠ ಬೋಧನೆ

• ಚಟುವಟಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ

• ಮಕ್ಕಳ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ

• ಸಮವಯಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಸಹಕಾರಾತ್ಮಕ ಕಲಿಕೆ

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸ

ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಮಕ್ಕಳ ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸುಮಾರು 5 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರು ನಿಯಮಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಅಂಶಗಳು

• ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ

• ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ

• ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ

• ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ

• ಸೃಜನಶೀಲತೆ

• ಪರಿಸರ

                  

ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQ FAQ) – ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸ

1️⃣ ಪಿಯಾಜೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸದ ಹಂತಗಳು ಎಷ್ಟು?

A) 2

B) 3

C) 4

D) 5

ಉತ್ತರ: C) 4

2️⃣ ಸಂವೇದನಾ–ಚಾಲನಾ ಹಂತ ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ?

A) 2 – 7 ವರ್ಷ

B) ಜನನ – 2 ವರ್ಷ

C) 7 – 11 ವರ್ಷ

D) 11 ವರ್ಷ ಮೇಲು

ಉತ್ತರ: B) ಜನನ – 2 ವರ್ಷ

3️⃣ Pre-Operational Stage ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?

A) 2 – 7 ವರ್ಷ

B) 7 – 11 ವರ್ಷ

C) 11 – 15 ವರ್ಷ

D) ಜನನ – 2 ವರ್ಷ

ಉತ್ತರ: A) 2 – 7 ವರ್ಷ

4️⃣ Concrete Operational Stage ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ?

A) 2 – 5 ವರ್ಷ

B) 5 – 8 ವರ್ಷ

C) 7 – 11 ವರ್ಷ

D) 12 – 16 ವರ್ಷ

ಉತ್ತರ: C) 7 – 11 ವರ್ಷ

5️⃣ Assimilation ಎಂದರೇನು?

A) ಹೊಸ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನ ಬದಲಾವಣೆ

B) ಇರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು

C) ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಮರೆತುವುದು

D) ಹೊಸ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು

ಉತ್ತರ: B) ಇರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು

ಉಪಸಂಹಾರ

ಪಿಯಾಜೆಯವರು ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ತತ್ವಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಾಠ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕಾಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿ.

Written by Harivu Habba

We are Creative Blogger Theme Wavers which provides user friendly, effective and easy to use themes. Each support has free and providing HD support screen casting.