ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರ ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸದ ಹಂತಗಳು

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರ ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸದ ಹಂತಗಳು
(Kohlberg's Stages of Moral Development)

ಪರಿಚಯ

ಮಾನವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾವುದು ಸರಿ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ತಪ್ಪು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಗುಣವೇ ನೈತಿಕತೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಇರಬೇಕು. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.

ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸವು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಗು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ ಅದರ ಆಲೋಚನೆ, ಅನುಭವ, ಕುಟುಂಬ, ಸಮಾಜ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೈತಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ (Lawrence Kohlberg) ಪ್ರಮುಖರು.

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸವು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಪರಿಚಯ

ಲಾರೆನ್ಸ್ ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು.

ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "ಹೈನ್ಸ್ ದ್ವಂದ್ವ (Heinz Dilemma)" ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನೈತಿಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳು

• ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸವು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಒಂದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ.
• ಯಾರೂ ಹಂತಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ನೈತಿಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ನೈತಿಕ ವರ್ತನೆಗಿಂತ ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮುಖ್ಯ.

ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸದ ಮೂರು ಮಟ್ಟಗಳು

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರು ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಟ್ಟಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ:

1. ಪೂರ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕತೆ
2. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕತೆ
3. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೋತ್ತರ ನೈತಿಕತೆ

ಈ ಮೂರು ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಹಂತಗಳಿವೆ.

ಮೊದಲ ಮಟ್ಟ – ಪೂರ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕತೆ (Pre-Conventional Morality)

ವಯಸ್ಸು: ಸುಮಾರು 4 ರಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳು

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದು ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಶಿಕ್ಷೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲ ಹಂತ – ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆ (Obedience and Punishment Orientation)

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಗು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭಯದಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಶಿಕ್ಷೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.
• ದೊಡ್ಡವರ ಮಾತು ಕೇಳುವುದು.
• ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯ.
• ನಿಯಮ ಪಾಲನೆಗೆ ಕಾರಣ ಭಯ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಗೃಹಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಎರಡನೇ ಹಂತ – ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭ (Individualism and Exchange)

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಗು ತನ್ನ ಲಾಭದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• "ನನಗೆ ಏನು ಲಾಭ?" ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ.
• ಬಹುಮಾನ ಸಿಕ್ಕರೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು.
• ಕೊಡುಗೆ-ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮನೋಭಾವ.

ಉದಾಹರಣೆ: ತಾಯಿ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಗು ಮನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೇ ಮಟ್ಟ – ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕತೆ (Conventional Morality)

ವಯಸ್ಸು: ಸುಮಾರು 10 ರಿಂದ 13 ವರ್ಷಗಳು

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂರನೇ ಹಂತ – ಉತ್ತಮ ಮಗುವಿನ ಹಂತ (Good Boy – Good Girl Orientation)

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇತರರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ.
• ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ.
• ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾನೆ.

ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತ – ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ (Law and Order Orientation)

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆ.
• ಸಮಾಜದ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವುದು.
• ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಿಗ್ನಲ್ ಪಾಲಿಸುವುದು.

ಮೂರೂವರೆ ಮಟ್ಟ – ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೋತ್ತರ ನೈತಿಕತೆ (Post-Conventional Morality)

ವಯಸ್ಸು: ಸುಮಾರು 13 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ

ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇವಲ ನಿಯಮವಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಐದನೇ ಹಂತ – ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದ (Social Contract Orientation)

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಕಾನೂನು ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇರಬೇಕು.
• ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.
• ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಗೌರವ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಅನ್ಯಾಯಕರ ಕಾನೂನನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವುದು.

ಆರನೇ ಹಂತ – ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳು (Universal Ethical Principles)

ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹಂತವಾಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ.
• ಮಾನವೀಯತೆ ಮುಖ್ಯ.
• ಸ್ವಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಧ್ವನಿಗೆ ಗೌರವ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಹಿಂಸೆಯ ಮೂಲಕ ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.
• ಆರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.
• ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಹತ್ವ

ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ:

• ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಬಹುದು.
• ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿತನ ಬೆಳೆಸಬಹುದು.
• ಚರ್ಚೆ, ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯಾ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

• ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ.
• ಮಕ್ಕಳ ಚಿಂತನೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮಿತಿಗಳು

• ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
• ಮಹಿಳೆಯರ ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲ ಸಂಶೋಧಕರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ತನೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನ ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ಭಾವನೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಿಯಾಜೆ ಮತ್ತು ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರು ಪಿಯಾಜೆಯ ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಪಿಯಾಜೆ ಎರಡು ಹಂತಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿವರಿಸಿದರೆ, ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಮೂರು ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಆಧಾರ ಎಂದು ಇಬ್ಬರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ

ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ. ಶಾಲೆಗಳು ಕೇವಲ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ, ನ್ಯಾಯ, ಸಹಕಾರ, ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮ ಮುಂತಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರ ನೈತಿಕ ವಿಕಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಶಿಕ್ಷಣ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೈತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಸಮಾಜದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನೈತಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಶಿಕ್ಷಕರು, ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೊಹ್ಲಬರ್ಗ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಇಂದಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Written by Harivu Habba

We are Creative Blogger Theme Wavers which provides user friendly, effective and easy to use themes. Each support has free and providing HD support screen casting.