ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ: ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಮಹಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಟನ ಸಮಗ್ರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಗಾಥೆ
ಕನ್ನಡಿಗರ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಮಗುಚಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಹೆಸರು ‘ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ’ (Pulakeshin II). ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶವೇ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕ, ಯುದ್ಧಕಲಾವಿಶಾರದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾರಂಜಕ ಆಡಳಿತಗಾರ ಈತ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹರ್ಷವರ್ಧನನನ್ನು ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ತಡೆದು ಸೋಲಿಸಿ "ಪರಮೇಶ್ವರ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡುವಂಥದ್ದು.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊರೆ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಬಾಲ್ಯ, ಯುದ್ಧ ವಿಜಯಗಳು, ನೌಕಾಪಡೆ, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಕಲೆ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಆಡಳಿತದ ಸುವರ್ಣ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ ಹಾದಿ
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಮೂಲ ಹೆಸರು 'ಎಱೆಯ ಅರಸ' ಅಥವಾ 'ಎಱೆಯ'. ಈತ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಂಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೊರೆ ಒಂದನೇ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ ಮಗ. ಎಱೆಯ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗ ತಂದೆ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮ ಮರಣಹೊಂದಿದನು. ಹೀಗಾಗಿ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎಱೆಯನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನಾದ ಮಂಗಳೇಶ ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಮಂಗಳೇಶನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನಾದರೂ, ಎಱೆಯ ದೊಡ್ಡವನಾದ ಮೇಲೆ ಆತನಿಗೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ನೀಡಲು ಮಂಗಳೇಶ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಕಿದಾಗ, ಎಱೆಯನು ತನ್ನ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಎಱೆಯ, ‘ಎಳಪಟ್ಟು ಸಿಂಬಿಗೆ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಳಗದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೇಶನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಕ್ರಿ.ಶ. 610ರಲ್ಲಿ ‘ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಾದಾಮಿಯ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದನು.
ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೇರಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಸವಾಲುಗಳು
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸವಾಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು:
- ಆಂತರಿಕ ದಂಗೆಗಳು: ಮಂಗಳೇಶ ಮತ್ತು ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ನಡುವಿನ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ಲಾಭ ಪಡೆದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಣ್ಣ ಸಾಮಂತ ರಾಜರು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು.
- ಶತ್ರುಗಳ ದಾಳಿಯ ಭೀತಿ: ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಕಾಪಾಲಿಕರು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದರು.
- ಸ್ಥಿರತೆಯ ಅಗತ್ಯ: ಕಳೆದುಹೋದ ರಾಜಕೀಯ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಮರಳಿ ತರುವುದು ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು.
ತನ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ರಣತಂತ್ರದಿಂದ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿನಿಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಬಾದಾಮಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುನರ್ನಿಮಿಸಿದನು.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಯುದ್ಧ ವಿಜಯಗಳು
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ನರ್ಮದಾ ನದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು.
1. ಕದಂಬರು ಮತ್ತು ಗಂಗರ ನಿಗ್ರಹ:
ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಬನವಾಸಿಯ ಕದಂಬರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತಂದನು. ಗಂಗರು, ಆಳುಪರು ಮತ್ತು ತಲಕಾಡಿನ ಗಂಗ ದೊರೆಗಳು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
2. ಲಾಠ, ಮಾಳವ ಮತ್ತು ಗುರ್ಜರರ ವಿಜಯ:
ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಪುಲಿಕೇಶಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದ ಲಾಠ, ಮಾಳವ ಹಾಗೂ ಗುರ್ಜರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತನ್ನ ಸಾಮಂತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
3. ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ವಿರುದ್ಧದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನರ್ಮದಾ ಕಳಗ:
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಜ ಹರ್ಷವರ್ಧನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದು.
- ಉತ್ತರ ಭಾರತವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗೆದ್ದು ದಕ್ಷಿಣದತ್ತ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದ ಹರ್ಷವರ್ಧನ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು.
- ಕ್ರಿ.ಶ. 630-634ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
- ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಚತುರ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಸೈನ್ಯ ಸೋತು ಹಿಂಜರಿಯಬೇಕಾಯಿತು.
- ಈ ವಿಜಯದ ಸವಿನೆನಪಾಗಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಗೆ "ಪರಮೇಶ್ವರ", "ದಕ್ಷಿಣಾಪಥೇಶ್ವರ" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳು ಲಭಿಸಿದವು.
ಚಾಲುಕ್ಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ಪುರಿಯ (ಮೌರ್ಯರ) ವಿಜಯ
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಕೇವಲ ಭೂಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಬಲವಾದ **ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನೂ (Navy)** ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೌರ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ 'ಪುರಿ' (ಇಂದಿನ ಮುಂಬೈ ಬಳಿಯ ಎಲಿಫೆಂಟಾ ದ್ವೀಪ) ಮೇಲೆ ನೌಕಾ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದನು. ನೂರಾರು ನೌಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು "ಸಮುದ್ರವೇ ಕಪ್ಪಾಗಿ ಕಾಣುವಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಲ್ಲವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ
ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವರೊಂದಿಗೆ ಚಾಲುಕ್ಯರಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ವೈರತ್ವವಿತ್ತು.
- ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಪಲ್ಲವ ರಾಜ ಒಂದನೇ ಮಹೇಂದ್ರವರ್ಮನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಆತನನ್ನು ಕಾಂಚಿಪುರದ ಹತ್ತಿರ ಸೋಲಿಸಿದನು.
- ಆದರೆ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರವರ್ಮನ ಮಗನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ-I (ಮಾಮಲ್ಲ) ಚಾಲುಕ್ಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಜ್ಜಾದನು.
- ಕ್ರಿ.ಶ. 642ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹವರ್ಮನು ಬಾದಾಮಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಪುಲಿಕೇಶಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದನು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಭೇಟಿ
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಕೀರ್ತಿ ಭಾರತಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ವಿದೇಶಗಳಿಗೂ ಹರಡಿತ್ತು.
- ಪರ್ಷಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ: ಇರಾನ್ (ಪರ್ಷಿಯಾ) ದೇಶದ ದೊರೆ ಎರಡನೇ ಖುಸ್ರೋನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ತನ್ನ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದನು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಖುಸ್ರೋ ಕೂಡ ಬಾದಾಮಿಗೆ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಯ ನಂಬರ್ 1ರಲ್ಲಿ ಇರುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಪುಲಿಕೇಶಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
- ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ ಭೇಟಿ: ಚೀನಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧ ಯಾತ್ರಿಕ ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ (Hiuen Tsang) ಕ್ರಿ.ಶ. 641ರಲ್ಲಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದನು. ಆತ ತನ್ನ ‘ಸಿ-ಯು-ಕಿ’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಶೌರ್ಯ, ಸೈನ್ಯದ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದ ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಆಡಳಿತದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
| ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ | ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು |
|---|---|
| ರಾಜ್ಯದ ವಿಭಜನೆ | ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಷಯ (ಜಿಲ್ಲೆ), ನಾಡು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. |
| ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ | ತನ್ನ ಸಹೋದರ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನನ್ನು ವೆಂಗಿಯ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ) ವೈಸ್ರಾಯ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಇದು ಮುಂದೆ 'ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯ' ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. |
| ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ | ಪುಲಿಕೇಶಿ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಜೈನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ್ದನು. |
| ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ | ಬಾದಾಮಿಯ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಐಹೊಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಯಿತು. |
| ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳು | ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ವರಾಹ' (ವರಾಹ ಲಾಂಛನವಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು) ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. |
ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನ: ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಕೈಗನ್ನಡಿ
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಮಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರ ಎಂದರೆ ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನ.
- ಕವಿ: ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ ರವಿಖೀರ್ತಿ ಎಂಬ ಜೈನ ಕವಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದನು (ಕ್ರಿ.ಶ. 634).
- ವಿಷಯ: ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ವಂಶಾವಳಿ, ಮಂಗಳೇಶನೊಂದಿಗಿನ ಕಳಗ, ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಸೋಲು ಹಾಗೂ ಆತನ ದಿಗ್ವಿಜಯಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ಇದೆ.
- ರವಿಖೀರ್ತಿಯು ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಳಿದಾಸ ಮತ್ತು ಭಾರವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ನೃತ್ಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ
ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು ಭಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡವು.
- ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ 'ಚಾಲುಕ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿ' (ವೇಸರ ಶೈಲಿ) ಬೆಳೆದುಬಂದಿತು.
- ಐಹೊಳೆಯನ್ನು "ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತೊಟ್ಟಿಲು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಹೆಂಡತಿ ವಿಜಯಭಟ್ಟಾರಿಕೆ (ವಿಜ್ಜಿಕಾ) ಸ್ವತಃ ವಿದ್ವಾಂಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಕೌಮುದಿ ಮಹೋತ್ಸವ’ ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ನಂತರದ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ಕ್ರಿ.ಶ. 642ರಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬಾದಾಮಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 13 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಾಜಕತೆ ನೆಲೆಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಗನಾದ **ಒಂದನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ (Vikramaditya I)** ಪಲ್ಲವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಬಾದಾಮಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಚಾಲುಕ್ಯರ ವೈಭವವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ಸಮಾರೋಪ
ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯು ಕೇವಲ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊರೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಯುಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಯುಗಪುರುಷ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಆತನ ಧೀರತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡಿಗನಿಗೂ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ.
ಆತನ ಆಡಳಿತ, ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರೇಮವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಇರುವವರೆಗೂ ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಆತನ ಸಾಹಸ ಗಾಥೆ ಅಮರವಾಗಿರಲಿದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQs)
Q1: ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಮೂಲ ಹೆಸರೇನು?
ಉತ್ತರ: ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಬಾಲ್ಯದ ಅಥವಾ ಮೂಲ ಹೆಸರು ‘ಎಱೆಯ ಅರಸ’ (ಎಱೆಯ).
Q2: ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ ಯಾರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ "ಪರಮೇಶ್ವರ" ಎಂಬ ಬಿರುದು ಪಡೆದನು?
ಉತ್ತರ: ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ದೊರೆ ಹರ್ಷವರ್ಧನನನ್ನು ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ "ಪರಮೇಶ್ವರ" ಮತ್ತು "ದಕ್ಷಿಣಾಪಥೇಶ್ವರ" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು.
Q3: ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಚೀನಿ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಯಾರು?
ಉತ್ತರ: ಚೀನಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧ ಯಾತ್ರಿಕ ಹ್ಯೂಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ (Hiuen Tsang) ಕ್ರಿ.ಶ. 641ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದನು.
Q4: ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
ಉತ್ತರ: ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ ರವಿಖೀರ್ತಿ ಎಂಬ ಜೈನ ಕವಿ ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದನು.
Q5: ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಯಾವ ಮುಖ್ಯ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು?
ಉತ್ತರ: ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೌರ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿ 'ಪುರಿ' (ಎಲಿಫೆಂಟಾ ದ್ವೀಪ) ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಸಮುದ್ರ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು.
Q6: ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿಯ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಯಾರು?
ಉತ್ತರ: ಆತನ ಮಗನಾದ ಒಂದನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ (Vikramaditya I).
