ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು
ಭಾರತದ ನದಿಗಳು - ಜೀವಧಾರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಭಾರತದ ಜೀವನದಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜೀವಧಾರೆ ಭಾರತವನ್ನು ನದಿಗಳ ನಾಡು ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಅದು ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗಲಾರದು. ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದಕ್ಷಿಣದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯವರೆಗೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಈ ದೇಶದ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿದ್ದಂತೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು ಕೊಳ್ಳೋಣ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ನದಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನದಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಇತಿಹಾಸದವರೆಗೆ—ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ನದಿಗಳು ನಮಗೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ಆಸರೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಅವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಳವಾಗಿ, ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ೧. ಭಾರತದ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಒಂದು ಪರಿಚಯ ಭಾರತದ ನದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಉಗಮಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ಸ್ವರೂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ಹಿಮಾಲಯದ ನದಿಗಳು (Himalayan Rivers): ಇವು ಹಿಮ ಕರಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಮಳೆಯಿಂದ ವರ್ಷವಿಡೀ ನೀರು ಪಡೆಯುವ ಜಲಮೂಲಗಳು (Per...