ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನಗಳು – ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ (TET ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ)
ಪರಿಚಯ:
ಪರಿಚಯ
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (Psychology) ಎನ್ನುವುದು ಮಾನವನ ವರ್ತನೆ, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಆಸಕ್ತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳು (Methods of Psychology) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿವೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆ (TET) ಯ “Child Development and Pedagogy” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೇರ ಹಾಗೂ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೀಕ್ಷಣ ವಿಧಾನ, ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ ವಿಧಾನ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಧಾನ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ, ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಮಾನವನ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕಲಿಕೆ, ಭಾವನೆ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. TET ಪರೀಕ್ಷೆಯ “Child Development and Pedagogy” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ.1) ವೀಕ್ಷಣ ವಿಧಾನ (Observation Method)
ಅರ್ಥ:
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ದಾಖಲಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ವಿಧಾನವೇ ವೀಕ್ಷಣ ವಿಧಾನ. ಇದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಪಾದಕರು:
ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್
ಜಾನ್ ಬಿ. ವಾಟ್ಸನ್
ವಿಧಗಳು:
• ನಿಯಂತ್ರಿತ ವೀಕ್ಷಣ
• ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ವೀಕ್ಷಣ
• ಭಾಗವಹಿಸುವ ವೀಕ್ಷಣ
• ಭಾಗವಹಿಸದ ವೀಕ್ಷಣ
ಉದಾಹರಣೆ:
ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು.
ಲಾಭಗಳು:
✔ ನೈಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧ್ಯ
✔ ಸಹಜ ವರ್ತನೆ ತಿಳಿಯಲು ಉಪಯುಕ್ತ
ದೋಷಗಳು:
✘ ವೀಕ್ಷಕನ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ
✘ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
2) ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ ವಿಧಾನ (Introspection Method)
ಅರ್ಥ:
ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನದೇ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವಿಧಾನವೇ ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ ವಿಧಾನ.
ಪ್ರತಿಪಾದಕರು:
ವಿಲ್ಹೆಮ್ ವುಂಟ್
ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟಿಚೆನರ್
ಉದಾಹರಣೆ:
“ನಾನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಯಾಕೆ ಭಯಪಡುತ್ತೇನೆ?” ಎಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತನ್ನೊಳಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು.
ಲಾಭಗಳು:
✔ ಸ್ವ-ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ
ದೋಷಗಳು:
✘ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಢತೆ ಕಡಿಮೆ
✘ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ
3) ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಧಾನ (Case Study Method)
ಅರ್ಥ:
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ.
ಪ್ರತಿಪಾದಕರು:
ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್
ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಅಡ್ಲರ್
ಉದಾಹರಣೆ:
ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಅಧ್ಯಯನ.
ಲಾಭಗಳು:
✔ ಆಳವಾದ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ
ದೋಷಗಳು:
✘ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕು
✘ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣ ಕಷ್ಟ
4) ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ (Experimental Method)
ಅರ್ಥ:
ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವಿಧಾನ.
ಪ್ರತಿಪಾದಕರು:
ವಿಲ್ಹೆಮ್ ವುಂಟ್
ಇವಾನ್ ಪಾವ್ಲೊವ್
ಬಿ.ಎಫ್. ಸ್ಕಿನ್ನರ್
ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
• ಸ್ವತಂತ್ರ ಚರ
• ಅವಲಂಬಿತ ಚರ
• ನಿಯಂತ್ರಿತ ಚರ
ಲಾಭಗಳು:
✔ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ
✔ ಕಾರಣ–ಫಲ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯಕ
ದೋಷಗಳು:
✘ ಕೃತಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
5) ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನ (Psychoanalysis Method)
ಪ್ರತಿಪಾದಕ:
ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್
ಅರ್ಥ:
ಅಜ್ಞಾತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.
ಲಾಭಗಳು:
✔ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಆಳವಾದ ಅರಿವು
ದೋಷಗಳು:
✘ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಢತೆ ಕಡಿಮೆ
6) ಸಮೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನ (Survey Method)
ಅರ್ಥ:
ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವಿಧಾನ.
ಪ್ರತಿಪಾದಕರು:
ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಗಾಲ್ಟನ್
ಕಾರ್ಲ್ ಪಿಯರ್ಸನ್
ಲಾಭಗಳು:
✔ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಿನ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ
ದೋಷಗಳು:
✘ ಉತ್ತರಗಳ ನಿಖರತೆ ಸಮಸ್ಯೆ
ಹೋಲಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ
| ವಿಧಾನ | ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ |
|---|---|
| ವೀಕ್ಷಣ | ನೇರ ವರ್ತನೆ ಅಧ್ಯಯನ |
| ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ | ಸ್ವ-ಪರಿಶೀಲನೆ |
| ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧ್ಯಯನ | ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ |
| ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ | ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ |
| ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣ | ಅಜ್ಞಾತ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಧ್ಯಯನ |
| ಸಮೀಕ್ಷಾ | ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಆಧಾರಿತ |
TET ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
:
✔ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ
✔ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನ – ಫ್ರಾಯ್ಡ್
✔ ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ ವಿಧಾನ – ವುಂಟ್
✔ ವೀಕ್ಷಣ ವಿಧಾನ – ವರ್ತನೆ ಅಧ್ಯಯನ
✔ ಸಮೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನ – ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಆಧಾರಿತ
ಸಮಾರೋಪ
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. TET ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಅದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು.
Written by Harivu Habba
We are Creative Blogger Theme Wavers which provides user friendly, effective and easy to use themes. Each support has free and providing HD support screen casting.
0 comments:
Post a Comment