ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಥಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ

TET / CTET ಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಥಗಳು (Schools of Psychology) – ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ

ಶಿಕ್ಷಕರ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಾದ TET ಮತ್ತು CTETಗಳಲ್ಲಿ Child Development and Pedagogy (CDP) ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕಲಿಕೆ, ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ವಿಭಾಗ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ಪಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಥಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಓದುವಾಗ ವುಂಟ್, ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್, ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ಪಾವ್ಲೋವ್, ಸ್ಕಿನ್ನರ್, ಫ್ರಾಯ್ಡ್, ಪಿಯಾಜೆ ಮತ್ತು ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ ಮುಂತಾದವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವೆನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ವಿಷಯ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶಿಕ್ಷಕರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದಾಗ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಬಹುದು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗುಂಪು ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಕ ಕಲಿತರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಂಥಗಳು, ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು, ತತ್ವಗಳು, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

1. ರಚನಾವಾದ (Structuralism)

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು: ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ವುಂಟ್ (Wilhelm Wundt) ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬಿ. ಟಿಚನರ್ (Edward B. Titchener).

ರಚನಾವಾದವು ಮನಸ್ಸಿನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಂಥವಾಗಿದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪಂಥ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು.

ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ವುಂಟ್ ಅವರು 1879ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಲೈಪ್ಸಿಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿಚನರ್ ಅವರು ರಚನಾವಾದದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.

ಮುಖ್ಯ ತತ್ವ: ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ (Introspection)

ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ ಎಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಆಂತರಿಕ ಅನುಭವಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ವಿವರಿಸುವ ವಿಧಾನ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಭಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರು ಅವನಿಗೆ ಯಾವಾಗ ಭಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಏನು ಅನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು.
• ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕಾ ಆತಂಕವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.

ಸೀಮಿತತೆ: ಅಂತಾರಾವಲೋಕನವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶ: ರಚನಾವಾದ – ವುಂಟ್ ಮತ್ತು ಟಿಚನರ್ – ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ.

2. ಕಾರ್ಯವಾದ (Functionalism)

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕ: ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ (William James).

ಕಾರ್ಯವಾದವು ಮನಸ್ಸಿನ ರಚನೆಗಿಂತ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವನು ತನ್ನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಲೋಚನೆ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನೆನಪನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಗಣಿತದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಆಲೋಚನೆಗಳು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಸುವುದು.
• ನೈಜ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
• ಕಲಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

ಸೀಮಿತತೆ: ಮನಸ್ಸಿನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವಾಗ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ರಚನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನ ಸಿಗಬಹುದು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶ: ಕಾರ್ಯವಾದ – ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ – ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ.

3. ವರ್ತನಾವಾದ (Behaviorism)

ಪ್ರಮುಖರು: ಜಾನ್ ಬಿ. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ (John B. Watson), ಇವಾನ್ ಪಾವ್ಲೋವ್ (Ivan Pavlov) ಮತ್ತು ಬಿ. ಎಫ್. ಸ್ಕಿನ್ನರ್ (B. F. Skinner).

ವರ್ತನಾವಾದವು ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ವರ್ತನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪಂಥ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಚೋದನೆ–ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ (Stimulus–Response)

ಪ್ರಚೋದನೆ ಎಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಘಟನೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ವರ್ತನೆ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿದಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಗಂಟೆಯ ಶಬ್ದವು ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

3.1 ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುಬಂಧನ (Classical Conditioning)

ಪ್ರತಿಪಾದಕ: ಇವಾನ್ ಪಾವ್ಲೋವ್.

ಪಾವ್ಲೋವ್ ಅವರು ನಾಯಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುಬಂಧನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಒಂದು ಪ್ರಚೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಜೋಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಲಿಯಲ್ಪಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನ ತೋರಿಸಿತು.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಬ್ದವು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪದೇಪದೇ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಂತರ ಆ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿದಾಗಲೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಆತಂಕ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

3.2 ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುಬಂಧನ (Operant Conditioning)

ಪ್ರತಿಪಾದಕ: ಬಿ. ಎಫ್. ಸ್ಕಿನ್ನರ್.

ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುಬಂಧನದಲ್ಲಿ ವರ್ತನೆಯ ನಂತರ ದೊರೆಯುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಆ ವರ್ತನೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಗೃಹಪಾಠವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷಕರು ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಬಲವರ್ಧನೆ (Reinforcement)

• ಧನಾತ್ಮಕ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಉತ್ತಮ ವರ್ತನೆಯ ನಂತರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವುದು.
• ಋಣಾತ್ಮಕ ಬಲವರ್ಧನೆ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ತನೆಯ ನಂತರ ಅಹಿತಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ ಆ ವರ್ತನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು.

ಗಮನಿಸಿ: ಋಣಾತ್ಮಕ ಬಲವರ್ಧನೆ ಎಂದರೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗಿವೆ.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದು.
• ಕಲಿಕೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದು.
• ಸರಿಯಾದ ವರ್ತನೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.

ಸೀಮಿತತೆ: ವರ್ತನಾವಾದವು ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ವರ್ತನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆ, ಅರ್ಥಗ್ರಹಣ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಭವಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶಗಳು: ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ – ವರ್ತನಾವಾದ; ಪಾವ್ಲೋವ್ – ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುಬಂಧನ; ಸ್ಕಿನ್ನರ್ – ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುಬಂಧನ.

4. ಗೆಸ್ಟಾಲ್ಟ್ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (Gestalt Psychology)

ಪ್ರಮುಖರು: ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವರ್ಟ್‌ಹೈಮರ್ (Max Wertheimer), ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಕೋಹ್ಲರ್ (Wolfgang Köhler) ಮತ್ತು ಕರ್ಟ್ ಕಾಫ್ಕಾ (Kurt Koffka).

ಗೆಸ್ಟಾಲ್ಟ್ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಅದರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನಾವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೇಖೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ರೇಖೆಗಳು ಸೇರಿ ರೂಪಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.

ಒಳನೋಟದ ಕಲಿಕೆ (Insight Learning)

ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು: ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಕೋಹ್ಲರ್.

ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪರಿಹಾರದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಒಳನೋಟದ ಕಲಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಎರಡು ಆಕೃತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು.
• ಚಿತ್ರ, ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ನೈಜ ವಸ್ತುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಲಿಸುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯ ನೀಡುವುದು.
• ವಿಷಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು.

ಸೀಮಿತತೆ: ಎಲ್ಲ ಕಲಿಕೆಯೂ ಒಳನೋಟದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಭ್ಯಾಸ, ನೆನಪು ಮತ್ತು ಹಂತ ಹಂತದ ಬೋಧನೆಯೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶ: ಗೆಸ್ಟಾಲ್ಟ್ – ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪದ ಮಹತ್ವ; ಒಳನೋಟದ ಕಲಿಕೆ – ಕೋಹ್ಲರ್.

5. ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಪಂಥ (Psychoanalysis)

ಪ್ರತಿಪಾದಕ: ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ (Sigmund Freud).

ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಪಂಥವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅಚೇತನ ಮನಸ್ಸು, ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಚೇತನ ಮನಸ್ಸು (Unconscious Mind)

ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರಿವಿನ ಹೊರಗಿರುವ ಕೆಲವು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅವನ ವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಪನೆ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಹೇಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ತಪ್ಪಾದಾಗ ಇತರರು ನಕ್ಕ ಅನುಭವ ಅವನಿಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ತಪ್ಪಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಮೌನವಾಗಿರಬಹುದು. ಇದು ಒಂದು ಸಾಧ್ಯವಾದ ವಿವರಣೆ ಮಾತ್ರ; ಇತರ ಕಾರಣಗಳೂ ಇರಬಹುದು.

ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು

• ಇಡ್ (Id): ತಕ್ಷಣದ ಆಸೆ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಈಗೋ (Ego): ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೂಪರ್ ಈಗೋ (Superego): ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಇತರರ ಉತ್ತರ ನೋಡಿ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ಬರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಆಸೆ, ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ಮಕ್ಕಳ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು.
• ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ ಮಗುವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕೆಟ್ಟವನು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸದಿರುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭಯ ಅಥವಾ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.

ಸೀಮಿತತೆ: ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೆಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಇಂದಿನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶ: ಫ್ರಾಯ್ಡ್ – ಅಚೇತನ ಮನಸ್ಸು, ಇಡ್, ಈಗೋ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಈಗೋ.

6. ಮಾನವತಾವಾದಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (Humanistic Psychology)

ಪ್ರಮುಖರು: ಅಬ್ರಹಾಂ ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ (Abraham Maslow) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ರೋಜರ್ಸ್ (Carl Rogers).

ಮಾನವತಾವಾದಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಭಾವನೆಗಳು, ಆಸಕ್ತಿಗಳು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ ಅವರ ಅಗತ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿ (Hierarchy of Needs)

ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ ಅವರು ಮಾನವನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂತಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಐದು ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

1. ದೈಹಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳು: ಆಹಾರ, ನೀರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ.
2. ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳು: ರಕ್ಷಣೆ, ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ.
3. ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸೇರಿದ ಭಾವನೆ: ಕುಟುಂಬ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ.
4. ಗೌರವದ ಅಗತ್ಯ: ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಗೌರವ.
5. ಸ್ವಯಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ: ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಪಾಠದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಕ್ಕಳ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗೌರವಯುತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಕಾರ್ಲ್ ರೋಜರ್ಸ್ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಧಾನ

ರೋಜರ್ಸ್ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅನುಭವ, ಸ್ವೀಕಾರ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಲು, ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೂ ಒಂದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಷ್ಟಪಡುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
• ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
• ಮಕ್ಕಳ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.
• ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಬೆಳೆಸುವುದು.

ಸೀಮಿತತೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಮುಖ್ಯವಾದರೂ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶಗಳು: ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ – ಅಗತ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿ; ರೋಜರ್ಸ್ – ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ.

7. ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (Cognitive Psychology)

ಪ್ರಮುಖರು: ಜೀನ್ ಪಿಯಾಜೆ (Jean Piaget), ಜೆರೋಮ್ ಬ್ರೂನರ್ (Jerome Bruner) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರು.

ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಮಾನವನು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ನೆನಪಿಡುತ್ತಾನೆ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಒಂದು ಪಾಠವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಅವನು ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯ.

ಜೀನ್ ಪಿಯಾಜೆಯ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು

1. ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ-ಚಾಲನಾ ಹಂತ (Sensorimotor Stage) – ಜನನದಿಂದ ಸುಮಾರು 2 ವರ್ಷಗಳು

ಮಗು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಚಲನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಮಗು ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಅಲುಗಾಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೂ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

2. ಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂತ (Preoperational Stage) – ಸುಮಾರು 2–7 ವರ್ಷಗಳು

ಮಕ್ಕಳು ಭಾಷೆ, ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಆಲೋಚಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಅಗಲವಾದ ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಎತ್ತರವಾದ ಕಿರಿದಾದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಸುರಿಸಿದಾಗ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮಗು ಭಾವಿಸಬಹುದು.

3. ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂತ (Concrete Operational Stage) – ಸುಮಾರು 7–11 ವರ್ಷಗಳು

ಮಕ್ಕಳು ನೈಜ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಕುರಿತು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ನೀರನ್ನು ಬೇರೆ ಆಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಸುರಿಸಿದರೂ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಗು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

4. ಔಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂತ (Formal Operational Stage) – ಸುಮಾರು 11 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮುಂದೆ

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಮೂರ್ತ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಊಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊಹೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು.

ಗಮನಿಸಿ: ಈ ವಯೋಮಿತಿಗಳು ಅಂದಾಜಿನವು. ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.

ಜೆರೋಮ್ ಬ್ರೂನರ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ

ಬ್ರೂನರ್ ಅವರು ಅನ್ವೇಷಣಾ ಕಲಿಕೆ (Discovery Learning) ಮತ್ತು ಸುರುಳಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ (Spiral Curriculum) ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ.

• ಅನ್ವೇಷಣಾ ಕಲಿಕೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗಮನಿಸಲು, ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
• ಸುರುಳಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ: ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವಿಧ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಕಲಿಸುವುದು.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದು ಪಾಠ ಆರಂಭಿಸುವುದು.
• ಚಿತ್ರಗಳು, ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ನೈಜ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು.
• ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು.
• ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಾಠ ರೂಪಿಸುವುದು.
• ಕೇವಲ ಕಂಠಪಾಠಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಅರ್ಥಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶಗಳು: ಪಿಯಾಜೆ – ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು; 7–11 ವರ್ಷಗಳು – ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂತ; ಬ್ರೂನರ್ – ಅನ್ವೇಷಣಾ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ.

8. ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ (Sociocultural Approach)

ಪ್ರತಿಪಾದಕ: ಲೆವ್ ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ (Lev Vygotsky).

ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನ, ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತರರ ಸಹಾಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಮೀಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಲಯ (Zone of Proximal Development – ZPD)

ZPD ಎಂದರೆ ಮಗು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಕೆಲಸಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಗಣಿತದ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಕರು ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕ್ರಮೇಣ ಉಳಿದ ಹಂತಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ಕಾಫೋಲ್ಡಿಂಗ್ (Scaffolding)

ಸ್ಕಾಫೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಂದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಹೊಸ ಕೌಶಲ್ಯ ಕಲಿಯುವಾಗ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯ ನೀಡುವುದು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿಯ ZPD ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ಗುಂಪು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಲಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಕಷ್ಟವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದು.
• ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದಾಗ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

ಸೀಮಿತತೆ: ಗುಂಪು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶಗಳು: ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ – ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ; ZPD – ಸಮೀಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಲಯ; Scaffolding – ಹಂತ ಹಂತದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯ.

9. ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ (Biological Approach)

ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣವು ಮಾನವನ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮೆದುಳು, ನರಮಂಡಲ, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಮತ್ತು ಜನ್ಯ ಅಂಶಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಗಮನ, ನೆನಪು, ನಿದ್ರೆ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಗುವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಜನ್ಯತೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ, ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ:

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾದ ನಿದ್ರೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಅವನಿಗೆ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸೋಮಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬದಲು, ಅವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ

• ಮಕ್ಕಳ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
• ಕಲಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದು.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕೇವಲ ವರ್ತನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸದಿರುವುದು.
• ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು.

ಸೀಮಿತತೆ: ಮಾನವನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮೆದುಳು ಅಥವಾ ಜನ್ಯತೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ವಿವರಿಸುವುದು ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶ: ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ – ಮೆದುಳು, ನರಮಂಡಲ, ಜನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ.

ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಥಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೋಲಿಕೆ

ಪಂಥ	ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು / ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು	ಮುಖ್ಯ ತತ್ವ
ರಚನಾವಾದ	ವುಂಟ್, ಟಿಚನರ್	ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಅನುಭವಗಳ ರಚನೆ; ಅಂತಾರಾವಲೋಕನ
ಕಾರ್ಯವಾದ	ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್	ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ
ವರ್ತನಾವಾದ	ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ಪಾವ್ಲೋವ್, ಸ್ಕಿನ್ನರ್	ವರ್ತನೆ, ಅನುಬಂಧನ ಮತ್ತು ಬಲವರ್ಧನೆ
ಗೆಸ್ಟಾಲ್ಟ್	ವರ್ಟ್‌ಹೈಮರ್, ಕೋಹ್ಲರ್, ಕಾಫ್ಕಾ	ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಮತ್ತು ಒಳನೋಟದ ಕಲಿಕೆ
ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ	ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್	ಅಚೇತನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಂಶಗಳು
ಮಾನವತಾವಾದ	ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ, ರೋಜರ್ಸ್	ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ	ಪಿಯಾಜೆ, ಬ್ರೂನರ್	ಚಿಂತನೆ, ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣಾ ಕಲಿಕೆ
ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ	ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ	ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ZPD
ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ	ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧಕರು	ಮೆದುಳು, ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಜನ್ಯ ಅಂಶಗಳು

ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಗಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಂಥಕ್ಕೂ ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಉಪಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ.

TET / CTET ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಥಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಬೇಕು?

ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಥಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

• ಬಹುಮಾನ, ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅಥವಾ ಬಲವರ್ಧನೆ: ವರ್ತನಾವಾದ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಬಂಧ: ವರ್ತನಾವಾದದ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ.
• ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಲಿಯುವುದು: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುಬಂಧನ – ಪಾವ್ಲೋವ್.
• ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸ್ವತಃ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು: ಒಳನೋಟದ ಕಲಿಕೆ – ಕೋಹ್ಲರ್.
• ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಚಿಂತನೆ: ಪಿಯಾಜೆಯ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳು.
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳು: ಮಾನವತಾವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ.
• ಗುಂಪು ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ: ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ – ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ.
• ಅಚೇತನ ಮನಸ್ಸು, ಇಡ್, ಈಗೋ: ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಅವರ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಪಂಥ.
• ಮೆದುಳು, ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಜನ್ಯತೆ: ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ.

ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪದವನ್ನು ನೋಡಿ ಉತ್ತರಿಸದೆ, ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ಒಂದೇ ತರಗತಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಅಂಶಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ 10 ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. 1879ರಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಯಾರು?

A) ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್
B) ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ವುಂಟ್
C) ಬಿ. ಎಫ್. ಸ್ಕಿನ್ನರ್
D) ಕಾರ್ಲ್ ರೋಜರ್ಸ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ವುಂಟ್

2. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುಬಂಧನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವವರು ಯಾರು?

A) ಪಾವ್ಲೋವ್
B) ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ
C) ಪಿಯಾಜೆ
D) ಬ್ರೂನರ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ಪಾವ್ಲೋವ್

3. ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುಬಂಧನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವವರು ಯಾರು?

A) ವುಂಟ್
B) ಸ್ಕಿನ್ನರ್
C) ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ
D) ಟಿಚನರ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಸ್ಕಿನ್ನರ್

4. ಅಗತ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವರು ಯಾರು?

A) ಕಾರ್ಲ್ ರೋಜರ್ಸ್
B) ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್
C) ಅಬ್ರಹಾಂ ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ
D) ಜಾನ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಅಬ್ರಹಾಂ ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ

5. ಪಿಯಾಜೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 7–11 ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಂತ ಯಾವುದು?

A) ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ-ಚಾಲನಾ ಹಂತ
B) ಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂತ
C) ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂತ
D) ಔಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂತ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂತ

6. ಸಮೀಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಲಯ (ZPD) ಯಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?

A) ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ
B) ಫ್ರಾಯ್ಡ್
C) ಪಾವ್ಲೋವ್
D) ಜೇಮ್ಸ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿ

7. ಅಚೇತನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ ಪಂಥ ಯಾವುದು?

A) ಕಾರ್ಯವಾದ
B) ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
C) ರಚನಾವಾದ
D) ಗೆಸ್ಟಾಲ್ಟ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

8. ಒಳನೋಟದ ಕಲಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವವರು ಯಾರು?

A) ಕೋಹ್ಲರ್
B) ಸ್ಕಿನ್ನರ್
C) ಮ್ಯಾಸ್ಲೋ
D) ರೋಜರ್ಸ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ಕೋಹ್ಲರ್

9. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರು?

A) ಕಾರ್ಲ್ ರೋಜರ್ಸ್
B) ಜಾನ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್
C) ಇವಾನ್ ಪಾವ್ಲೋವ್
D) ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟಿಚನರ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ಕಾರ್ಲ್ ರೋಜರ್ಸ್

10. ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ ಯಾವುದು?

A) ಮಾನವತಾವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ
B) ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ
C) ರಚನಾವಾದ
D) ಕಾರ್ಯವಾದ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣ

ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQ)

1. TET ಮತ್ತು CTET ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಥಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪಂಥಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ತರಗತಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಇವುಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಜ್ಞಾನ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

2. ವರ್ತನಾವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?

ವರ್ತನಾವಾದವು ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವು ಚಿಂತನೆ, ನೆನಪು, ಅರ್ಥಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವಂತಹ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

3. ಪಾವ್ಲೋವ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿನ್ನರ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?

ಪಾವ್ಲೋವ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುಬಂಧನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕಿನ್ನರ್ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುಬಂಧನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಪ್ರಚೋದನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು, ಎರಡನೆಯದು ವರ್ತನೆಯ ನಂತರ ಬರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.

4. ಪಿಯಾಜೆಯ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡುವುದು ಹೇಗೆ?

ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ: ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ-ಚಾಲನಾ → ಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ → ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ → ಔಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ. ಪ್ರತಿ ಹಂತದ ವಯೋಮಿತಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಓದಿ.

5. ZPD ಎಂದರೇನು?

ZPD ಎಂದರೆ ಮಗು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳ ನಡುವಿನ ವಲಯ. ಇದು ವೈಗೋಟ್ಸ್ಕಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

6. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವುದು ಯಾವ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?

ವರ್ತನೆಯ ನಂತರ ಸೂಕ್ತ ಬಹುಮಾನ ಅಥವಾ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ನೀಡಿ ಆ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಅನುಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಕಿನ್ನರ್ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಬಹುಮಾನ ಮಾತ್ರವೇ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ.

7. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಥಗಳನ್ನು ಓದಲು ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನ ಯಾವುದು?

ಪ್ರತಿ ಪಂಥಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಪಾದಕ, ಮುಖ್ಯ ತತ್ವ, ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ ಮತ್ತು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ. ನಂತರ ಪಂಥಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು MCQ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪಂಥಗಳು ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕ ಗಳಿಸಲು ಓದಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣಗಳಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಮಗು ಏಕೆ ಮೌನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಮಗು ಏಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ, ಕೆಲವರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬೇಗ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಏಕೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ವಿಚಾರಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.

ರಚನಾವಾದವು ಆಂತರಿಕ ಅನುಭವಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ, ಕಾರ್ಯವಾದವು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ, ವರ್ತನಾವಾದವು ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ವರ್ತನೆಗೆ, ಗೆಸ್ಟಾಲ್ಟ್ ಪಂಥವು ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಮತ್ತು ಒಳನೋಟಕ್ಕೆ, ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಅಚೇತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ, ಮಾನವತಾವಾದವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಪಂಥವು ಚಿಂತನೆಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣವು ಸಂವಹನದ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣವು ಮೆದುಳು ಹಾಗೂ ನರಮಂಡಲದ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ.

TET ಮತ್ತು CTET ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನೈಜ ತರಗತಿ ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಪ್ರತಿದಿನ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡಿ. ತಪ್ಪಾದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಮ್ಮದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಿ.

ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆ: ಪ್ರತಿಪಾದಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡುವ ಬದಲು, “ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ?” ಎಂದು ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ವಿಷಯವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೆನಪಿಡಲು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನವು TET/CTET ತಯಾರಿಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಸೂಚನೆ, ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ.